Jestem z pokolenia, w którym posługiwanie się gotówką było czymś normalnym, a właściwie stanowiło jedyną opcję płatności. Dziś spora część osób płaci za zakupy czy rachunek w restauracji „plastikiem”, czyli kartą płatniczą, przykładamy telefon albo korzystamy z popularnego polskiego wynalazku, jakim jest Blik. Są to sposoby dużo prostsze i zwiększające nasze bezpieczeństwo.
Karty bankomatowe są dziś zdobione ciekawymi motywami oraz logotypami banków, które je wydały. Na gotówce natomiast możemy dostrzec fascynujące elementy związane z historią. Przede wszystkim na każdym banknocie widnieją wybitni polscy władcy. Celowo użyłem słowa „władcy”, ponieważ wszyscy wiemy, że na najniższym nominale (10 zł) widnieje Mieszko I, który był pierwszym historycznym przywódcą, a nie królem Polski. Na każdym kolejnym nominale znajduje się już wizerunek króla. Nie są to przypadkowe postacie, lecz monarchowie, którzy wybitnie przyczynili się do rozwoju ekonomicznego naszego kraju lub mieli ogromne osiągnięcia militarne w ówczesnej geopolityce.
I dlatego pomyślałem sobie, że przyjrzymy się razem polskim pieniądzom. Często trzymamy je w dłoniach, zupełnie nie zwracając uwagi na to, co się na nich znajduje. Dziś zaczniemy od monet oraz banknotu 10 zł.
Co kryją polskie monety groszowe?
Wygląd monet – od 1 grosza do 50 groszy – jest do siebie zbliżony, diabeł tkwi jednak w szczegółach. Drobne różnice występują w zależności od roku emisji.
- Awers: Możemy na nim zobaczyć Orła Białego, czyli godło Rzeczypospolitej Polskiej.
- Rewers: Znajdziemy tam cyfrę oznaczającą wartość nominalną oraz gałązki dębu z liśćmi w liczbie odpowiadającej tej wartości.
Na polskich monetach umieszczono liście dębu, ponieważ drzewo to jest symbolem trwałości i siły. Ma to budzić skojarzenia ze stabilnością naszej waluty. Jeśli chodzi o aspekt historyczny, na monetach obiegowych nie znajdziemy zbyt wielu detali, dlatego poświęcimy im mniej uwagi. Trudno jednak o nich nie wspomnieć, skoro stale są w użyciu. Przyjrzyjmy się zatem baczniej naszym banknotom.
Banknot 10 zł pod lupą: Pierwszy władca Polski
W pierwszej kolejności omówimy banknot 10 zł. Widzimy na nim Mieszka I – człowieka, który rządził w latach 960–992. Władzę przejął po swym ojcu Siemomyśle. Już w szkole uczymy się, że to pierwszy historyczny władca Polski. Jego największym osiągnięciem było przyjęcie chrztu w 966 roku, co dało początek polskiej państwowości. Dzięki temu umocnił swoją pozycję, a nasz kraj zaistniała na arenie międzynarodowej. Mieszko I zjednoczył także plemiona słowiańskie (m.in. Pomorzan, Wiślan i Polan), tworząc fundamenty pod jedno państwo. Sukcesów można by wymieniać więcej, ale skupiliśmy się na tych najważniejszych.
Przyjrzyjmy się teraz szczegółom graficznym tego banknotu:
- Awers (strona przednia): Z lewej strony portretu księcia umieszczono rozety inspirowane wzorem z posadzki katedry gnieźnieńskiej. Po prawej stronie znajduje się motyw roślinny spotykany na przedromańskich i romańskich naczyniach liturgicznych.
W podziemiach katedry gnieźnieńskiej. Fot. Michał Garbicz- Rewers (strona odwrotna): Widzimy tu srebrny denar z wyobrażeniem kopuły kaplicy lub korony z krzyżykiem. Moneta jest umieszczona między dwiema kolumnami z opactwa benedyktynów w Tyńcu.
Na banknocie można dostrzec wiele symboli religijnych i sakralnych. Dzieje się tak, ponieważ postać Mieszka I kojarzona jest głównie z chrystianizacją kraju. Wszystkie te elementy są poświęcone epoce, w której żył. Doskonale obrazują to wspomniane kolumny z opactwa w Tyńcu czy naczynia liturgiczne. Nawiązują one do sztuki romańskiej, która zaczęła dominować na ziemiach polskich w kolejnych dziesięcioleciach.
W następnym wpisie pozostaniemy w kręgu dynastii Piastów. Jak każdy wie, na banknocie 20 zł możemy zobaczyć Bolesława I Chrobrego – syna Mieszka I i pierwszego koronowanego króla Polski.
Mała pomoc dla tych, którzy nie dostrzegli detali ;)
Pozdrawiam serdecznie,
Jurek
Jurek
Komentarze
Prześlij komentarz