Umarli bogowie

Każdy z nas wie kim jest Zeus, Atena czy Ares. Nie są nam obce takie nazwy jak Mars czy Jowisz. Zapytani o Odyna czy Thora większości z nas słusznie odpowie, że jest to jedno z bóstw germańskich. Czy ktoś z nas wie czego bóstwem był Jarowit, Swaróg czy Świętowit (Światowid)?

Zdjęcie pochodzi z blogu: http://czarownyswiat.blogspot.com/2015/08/drewniany-koscio-sw-leonarda-lipnica.html

           Z odpowiedzą na to ostatnie pytanie możemy mieć problem. W zasadzie na samym początku powinienem zaznaczyć, że nie jestem specjalistą w tym zakresie, ale od jakiegoś czasu ciekawi mnie wiara naszych przodków. W zasadzie bardziej intryguje mnie to co po niej pozostało. Ciekawym dla mnie jest jak kiedyś wyglądała kultura i wierzenia Słowian. Skąd takie zainteresowanie? A no właśnie dlatego, że wielu Polaków zna Zeusa, Jowisza czy Odyna, a nie każdy będzie wiedział, że to Perun wiódł prymat wśród słowiańskich bogów. A Słowianie to przecież my.

            W szkole na ten temat mówi się nie wiele lub wcale. Muzea poruszające tematykę wierzeń naszych przodków zapewne są, ale sam osobiście ich nie znam. Skąd możemy zatem czerpać wiedzę? Są różne książki, publikacje, legendy i przekazy. Filmów fabularnych też wiele nie spotkałem. Spotkałem się natomiast z kilkoma dokumentalnymi. Jak chodzi o zabudowę naszych przodków, ciężko cokolwiek znaleźć. Niestety trudno dziś zobaczyć słowiańska świątynię. Na pewno nasuwa się pytanie dlaczego jest taki stan rzeczy. Na to pytanie udzielił mi odpowiedzi kilka lat temu profesor Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II. Pomijając fakt, że świątynie były niszczone w wyniku różnych okoliczności (zbrojnych lub naturalnych), to same budowle były budowane z nietrwałego budulca. Najczęściej drewniane, okryte liśćmi, rzadko z kamienia, nie przetrwały próby czasu. W dodatku tych świątyń nie było wiele. Miejsca gdzie oddawano cześć bogom to najczęściej polany lub zagaje gdzie po środku stały drewniane figury lub słupy.

             Jedną z takich pozostałości możemy zobaczyć w Lipnicy Murowanej w Małopolsce, w kościele świętego Leonarda. Jak dowiedzieć się możemy ze strony internetowej http://www.lipniczanin.pl/kosciol-p-w-sw-leonarda/, w wnętrzu kościoła znajduje się dębowy słup podtrzymujący ołtarz. Jak twierdzą niektórzy, jest to pozostałość po miejscu kultu Świętowita. Na słupie możemy zobaczyć 4 wizerunki bożka. Jest to ciekawa teoria i chyba jedno z nielicznych miejsc w kraju gdzie możemy spotkać pozostałości po Słowianach.

             Dzięki rożnym przekazom i legendom wiemy jak mniej więcej wyglądało życie dawnych Słowian. Wiemy w jakie bóstwa wierzyli, a nawet wiemy w jaki sposób oddawano im cześć.

Zdjęcie pochodzi ze strony: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kosciol_sw._Leonarda_w_Lipnicy_Murowanej_-_Swiatowit_13.08.08_p3.jpg

Bardzo popularną legendą w powiecie Wielickim jest legenda o Siudej Babie. Co roku w lany poniedziałek w solnym mieście odbywa się festyn upamiętniający postać Siudej Baby. Legenda mówi, że niedaleko Wieliczki, gdzieś na terenach wsi Lednicy znajdowała się świątynia bogini Ledy (od bogini pochodzi nazwa miejscowości). W tejże świątyni przez cały rok palił się ogień, a strzegły go młode dziewczyny. Aby się zwolnić z obowiązku pilnowania ognia w świątyni, musiały znaleźć kogoś kto mógłby je zastąpić. Osmolone i brudne od sadzy strażniczki wychodziły, aby znaleźć zastępczynie. Brudne i cuchnące kobiety nazywano Siudymi Babami. Żadna dziewczyna nie chciał iść dobrowolnie do świątyni, często więc kończyło się porywaniem młodych kobiet. Dziś tradycję i pamięć o Siudej Babie podtrzymuje zespół „Mietniowiacy”. Tradycją już jest, że w rolę Siudej Baby wciela się mężczyzna. Osmolona „kobieta” chodzi z węglem i batem, i maluje każdego napotkanego po drodze. Jeśli ktoś chce uniknąć pomazania, może się wykupić małym datkiem, zazwyczaj przekazywanym na jakiś szlachetny cel.

             Na koniec chciałbym przypomnieć, że w tematyce jest osobą raczkującą, a pozyskaną dotychczas wiedzą chciałem się po prostu podzielić. Gdy tylko dowiem się czegoś nowego, powiększę zasoby wiedzy, na pewno z Wami się podzielę. Was wszystkim zachęcam do zagłębiania wiedzy o wierze dawnych Słowian. Jeśli znajdziecie coś ciekawego, podzielcie się wiedzą w komentarzach poniżej.

Pozdrawiam, Jurek.